چرا چاق می شویم؟

fat-thin-110330حتما برای شما هم پیش آمده که هیچ تغییری در غذا خوردن یا فعالیت بدنی‌تان اتفاق نیفتاده، ولی یک دفعه به خودتان آمدید و متوجه شدید که شش، هفت کیلو وزن اضافه کرده‌اید یا متوجه شده‌اید که لباس‌هایی که قبلا قالب تن‌تان بود، الان تنگ شده‌اند. در این مواقع چه احساسی پیدا می‌کنید؟ می‌دانم که حتی فکر کردن به آن هم وحشتناک است، چه برسد به اینکه روی ترازو بروید و با آن مواجه شوید! در چنین مواقعی چه کسی یا چه چیزی را سرزنش می‌کنید و گناه این اضافه وزن را گردنش می‌اندازید؟ آیا می‌دانید که کمبود بعضی مواد مغذی از جمله ویتامین‌ها و مواد معدنی یا اختلالات هورمونی هم می‌تواند چاق کننده باشد؟

آیا افسرده هستید؟

خیلی از داروهای ضدافسردگی چاق‌کننده هستند. بنابراین اگر دچار این بیماری شده‌اید و قرص می‌خورید، اصلا عجیب نیست که در دوره مصرف دارو حدود ۳ تا ۷ کیلو وزن اضافه کنید. شاید هم افسردگی دارید، اما تشخیص داده نشده است یا تشخیص داده شده اما پزشک‌تان صلاح دانسته که دارو مصرف نکنید. متاسفانه در این صورت هم از چنگ چاقی در امان نیستید چون متخصصان آمریکایی می‌گویند احساس افسردگی با افزایش وزن رابطه مستقیم دارد. درواقع هر چه غمگین‌تر باشید یا بیشتر احساس تنهایی کنید (در مقایسه با افرادی که کمتر علائم افسردگی دارند)، بیشتر چاق می‌شوید. چطور چنین چیزی ممکن است؟ وقتی افسرده هستید، ممکن است بیشتر بخورید یا غذاهایی را بیشتر بخورید که آرام‌تان می‌کنند (مثل انواع شیرینی‌ها) و در نتیجه چاق شوید. شاید هم خیلی ساده افسردگی انرژی برای ورزش و فعالیت بدنی در وجودتان نگذاشته باشد و به همین خاطر روی وزن‌تان اثر بگذارد.

اینکه داروهای ضدافسردگی باعث چاقی شما شده است یا نه، قضاوتی است که پزشک‌تان می‌کند. اگر چاقی اثر جانبی دارو باشد، بنابر صلاحدید پزشک معالج مصرف دارو به مرور کم شده و با داروی دیگر جایگزین می‌شود، در غیر این صورت جلسات مشاوره برای کنترل پرخوری و انگیزه پیدا کردن برای شرکت در کلاس‌های ورزشی و… چاره کار است.

آیا داروی خاصی مصرف می‌کنید؟

لیست بلندبالایی از داروها وجود دارد که اثر جانبی‌شان چاقی و اضافه وزن است. به عنوان مثال مصرف داروهای بتابلوکر (داروهای مهارکننده بتا که برای بیماران قلبی و مبتلا به پرفشاری خون تجویز می‌شود )، استروئیدها، هورمون‌ها، داروهای ضد تشنج، داروهای ضد سرطان سینه از جمله تاموکسیفن، یا بعضی‌ داروها که برای کاهش سوزش معده، دردهای میگرنی و آرتروز تجویز می‌شوند، می‌توانند چاق‌کننده باشند.

این داروها چطور باعث چاقی می‌شوند؟ بعضی از آنها اشتها را افزایش می‌دهند بنابراین به دنبال مصرف دارو بیشتر از قبل غذا می خورید. بعضی‌ها هم هستند که متابولیسم یا سوخت و ساز بدن را کند می‌کنند. پس به همان اندازه قبل غذا می‌خورید، اما کالری کمتری می‌سوزانید و به مرور وزن اضافه می‌کنید. نوع سومی از داروها هم هستند که صرفا حال شما را بهتر می‌کنند، در نتیجه اشتهای‌تان که به دنبال بیماری کاهش پیدا کرده بود، به حد طبیعی باز می‌گردد.

اگر به این موضوع مشکوک شده‌اید که چاقی‌تان در حال حاضر به داروهایی که می‌خورید مرتبط است، ، مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید. راه درست این است که با پزشک‌تان در این زمینه مشورت کنید تا در صورت لزوم داروی جایگزین برای‌تان تجویز شود.

دستگاه گوارش‌تان کند کار می‌کند؟

اختلالات و مشکلات گوارشی به‌ویژه حرکات کند روده می‌تواند یکی از دلایل افزایش وزن باشد. در حالت ایده‌آل، شما غذا می‌خورید و یک ساعت یا کمی بیشتر بعد از خوردن غذا، حرکات روده‌تان شروع می‌شود. البته یک یا بار دفع در طی روز هم طبیعی است، اما اگر اجابت مزاج‌تان بیش از این طول می‌کشد، باید ببینید که دچار کم‌آبی شده‌اید، فیبر کم می‌خورید، فلور طبیعی روده‌تان کم شده یا کند شدن حرکات روده ناشی از مصرف داروی خاصی هست یا خیر.

اگر تنها علامتی که دارید یبوست است، استفاده از پروبیوتیک‌ها می‌تواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش شما کمک کند. خوردن آب کافی در طی روز و همچنین داشتن یک رژیم غذایی پرفیبر نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. حتی می‌توانید برای جبران کمبود برنامه غذایی‌تان، مصرف پودر فیبر را به صورت مکمل و مخلوط با آب به برنامه روزانه‌تان اضافه کنید. اما اگر مشکل همچنان به قوت قبل باقی ماند با یک متخصص مشورت کنید تا از نظر کم کاری تیروئید، اختلالات عصبی و … بررسی شوید.

دچار کمبود بعضی از ریزمغذی‌ها شده‌اید؟

کمبود منیزیوم، آهن و ویتامین دی باعث می‌شود که عملکرد دستگاه گوارش کاهش پیدا کرده و در نتیجه شما کالری کمتری بسوزانید. از طرف دیگر این کمبودها باعث می‌شود سوخت و ساز یا متابولیسم پایه بدن‌تان جوری تغییر کند که رعایت یک رژیم غذایی سالم یا شیوه‌های سالم زندگی کردن، کمی سخت شود. کسانی که دچار کمبود این ریزمغذی‌ها هستند معمولا به مصرف کافئین، شیرینی، کربوهیدرات یا قندهای ساده و… تمایل بیشتری پیدا می‌کنند و به این ترتیب می‌خواهند کمبودشان را جبران کنند یا مدام خسته هستند و انرژی کافی برای ورزش و فعالیت‌های بدنی ندارند.

برای جبران کمبود آهن بد‌ن‌تان با گوشت قرمز و اسفناج آشتی کنید. برای غنی کردن رژیم غذایی روزانه از منیزیوم هم مصرف بادام را جدی‌تر بگیرید. مهم‌ترین منبع ویتامین دی هم نورخورشید است که با یکی دو بار قرار گرفتن در معرض آفتاب در طول هفته و هر بار به مدت ۲۰-۳۰ دقیقه می‌توانید ساخته شدن این ویتامین را در بدن‌ خود تحریک کنید.

دارید پیر می‌شوید؟

نمیتوان کاری کرد! چه بخواهید و چه نخواهید روز به روز سن‌تان بالا می‌رود و در نتیجه متابولیسم بدن‌تان کاهش پیدا می‌کند. پس اگر ۴۰ یا ۵۰ ساله شده‌اید از بدن‌تان انتظار نداشته باشید که به اندازه زمانی که ۲۰ سال‌تان بود کالری بسوزاند. اگر می‌خواهید بالا رفتن سن، وزن‌تان را بالا نبرد، بیشتر ورزش کرده و فعالیت‌تان را زیاد کنید یا حجم غذای مصرفی خود را کاهش دهید. البته بعضی از مطالعات نشان داده که تاثیر بلند مدت ورزش روی حفظ وزن از داشتن رژیم غذایی محدود مهم‌تر است.

نکته کلیدی برای حفظ وزن در دوران میانسالی این است که یاد بگیرید وقتی پای وزن در میان است، ارزش هر کالری متفاوت است. یعنی مصرف پروتئین در مقایسه با چربی یا قندها، در عین رساندن کالری به بدن، باعث می‌شود که این انرژی به شکل کارآمدتری بسوزد. بنابراین اضافه کردن پروتئین‌های کم‌چرب به غذای روزانه به کنترل وزن یا حتی کاهش آن کمک می‌کند.

کف پای‌تان درد می‌کند؟

بسیاری از اختلالات و مشکلات عصبی عضلانی از جمله التهاب فاشیای پلانتار که به آن پای دردناک هم گفته می‌شود، آرتروز زانو یا درد لگن می‌تواند به طور ناخواسته باعث افزایش وزن شود چون این بیماری‌ها روی شرایط شما برای انجام ورزش اثر معکوس داشته و فعالیت بدنی‌تان را محدود می‌کند. بنابراین به اندازه قبل غذا می‌خورید ولی عددی که ترازو نشان می‌دهد روز به روز بیشتر می‌شود. یادتان باشد هیچ کدام از این شرایط منجر به قطع کامل ورزش نمی‌شود و فقط کافی است با یک متخصص پزشکی ورزشی مشورت کنید تا برنامه مناسب با توجه به وضعیت فعلی‌تان برای شما تجویز گردد.

زیاد با همسرتان دعوا می‌کنید؟

این شاید عجیب‌ترین دلیلی باشد که بشود چاقی را به آن نسبت داد، اما شک نکنید که واقعیت دارد. به گفته محققان هرچه تعداد دفعاتی که با همسرتان دعوا می‌کنید بیشتر و مشکلات‌تان شدیدتر باشد، احتمال بیشتری هم وجود دارد که چاق شوید. از قدیم گفته اند که زن و شوهر دعوا کنند، ابلهان باور کنند، اما هورمون گرسنگی این حرف‌ها سرش نمی‌شود و در نتیجه اختلافات زن و شوهری افزایش پیدا می‌کند. پس اگر می‌خواهید به وزن ایده‌‌آل‌تان برگردید، باید صلح و صفا در خانه حاکم باشد! در ضمن خبر بدتری هم برای‌تان داریم چون مطالعات نشان داده است دعوا و اختلاف میان همسران نه فقط چاق‌کننده است، بلکه روی انتخاب‌های غذایی هم اثر می‌گذارد. یعنی وقتی با همسرتان دعوا کردید، احتمال بیشتری وجود دارد که سراغ شیرینی‌ها، انواع اسنک‌های آماده، غذاهای چرب و… بروید.

اگر تصمیم دارید مصرف گوشت قرمز را در برنامه غذایی‌تان محدود کنید، یک دلیل خوب دیگر علاوه بر همه مضرات آن برای‌تان داریم. محققان آمریکایی می‌گویند مصرف بیش از حد گوشت قرمز که از غنی ترین منابع آهن است، منجر به چاقی می‌شود. البته این تحقیقات روی موش‌ها انجام شده و نشان داده است هر چه آهن در برنامه غذایی روزانه بیشتر باشد، سطح هورمون گرسنگی هم بالاتر می‌رود. اگرچه معنی‌اش این نیست که اگر کم‌خونی دارید و چاق هستید، قرص‌های آهن‌تان را دور بریزید تا لاغر شوید، بلکه منظور مصرف متعادل آن در رژیم غذایی و پرهیز از مصرف بیش از حد این ماده معدنی است.